|
Kullaným
Alanlarý
Propilen oksit'in yaklaþýk %60'ý polieter
poliol üretiminde kullanýlmakta olup, bunu %21 ile
propilen glikol (PG) üretimi takip etmektedir. Propilen oksit'in
diðer kullaným alanlarý arasýnda, propilen
glikol eterleri (%3), dipropilen glikol (%2), alev geciktiriciler,
sentetik yaðlayýcýlar, petrol sahasý
kimyasallarý, bütandiol, propilen karbonat, alil alkol,
izopropanol aminleri, modifiye niþasta ve tekstil yüzey
maddeleri sayýlabilir.
Arz/Talep
Avrupa PO talebi, PO arazýnýn dengede olmasý
nedeniyle stabil bir profil izlemektedir. Propilen hammadde stoklarýnýn
az olmasý, bazý PO üreticilerini kontrat fiyatlarýnýn
üzerinde fiyatlarla spot alýmlara zorlamaktadýr
ve bu durum PO üretim maliyetlerinde belirsizlik yaratmaktadýr.
2003 yýlýnda Batý Avrupa propilen oksit pazarýndaki
büyüme %5 olarak gerçekleþmiþtir.
Doðu Avrupa'da ise özellikle poliollerde büyüme
hýzý çok daha fazladýr.
Fiyatlandýrma
2004 yýlýnýn ikinci çeyreðinde,
Avrupa PO fiyatlarýnda 30-40 €/ton artýþ
görüldü ve PO fiyatlarý 1160-1220 €/ton
olarak gerçekleþmiþtir. Bununla birlikte, PO
kar marjlarýnda propilen hammadde fiyatlarýndaki
aþýrý artýþ nedeni ile daralma
meydana gelmiþtir. Bu nedenle, birinci ve ikinci çeyrekte,
PO spot fiyatlarýndaki artýþa paralel olarak,
kontrat fiyatlarý yaklaþýk 50 €/ton artýþ
göstermiþtir.
Teknoloji
PO, klorohidrin veya hidroperoksit metotlarýndan biri ile
üretilmektedir. Eski klorohidrin prosesinde, propilen ve
klor sulu ortamda reaksiyona girerek propilen klorohidrin oluþtururlar,
daha sonra propilen klorohidrin sodyum veya kalsiyum hidroksit
ile reaksiyona girerek PO üretimi gerçekleþtirilir.
PO/Stiren monomer (POSM) yönteminde, etilbenzen oksijen ile
reaksiyona girerek etilbenzen hidroperoksit oluþturur ve
daha sonra etilbenzen hidroperoksit propilen ile reaksiyona girerek
PO üretimi gerçekleþtirilir.
Yan ürün feniletilkarbinol dehidrasyon yolu ile stirene
dönüþtürülür. Yan ürünsüz
PO üretimi konusundaki yeni teknolojilerin ticari olarak
kullanýlmasý çok yakýn zamanda gerçekleþecektir.
Çalýþmalar uygun bir katalizör ve oksijen
kaynaðý kullanarak propilenin direkt olarak propilen
oksite dönüþtürülmesi üzerinde
yoðunlaþmaktadýr. Sumitomo firmasý kümenden
PO teknolojisini kullanan 200,000 ton/yýl kapasiteli ünitesini
Japonya'da devreye alýnacaktýr. Bu ünitede
Dow (Enichem), Degussa/Krupp Uhde ve BASF firmalarýnýn
geliþtirdiði propilenin hidrojen peroksit ile direkt
oksidasyon yöntemi uygulanacaktýr. PO üretim
teknolojisi geliþmeleri beklenildiði gibi sonuçlanýrsa,
dünya-ölçekli bir PO ünitesinin kurulmasýnýn
2007 yýlýnda gerçekleþmesi öngörülmektedir.
Saðlýk ve Emniyet
PO eter benzeri kokusu ile renksiz bir sývýdýr.
Uçucu ve parlayýcý özelliði ile,
yangýn ve patlama tehlikesi yaratmaktadýr. PO solunmasý
burun, boðaz ve akciðerlerde tahribat yaratýr.
Cilt tarafýndan absorbe edilerek bir takým sistemik
etkilere neden olur. PO olasý kanserojenler arasýnda
yer almaktadýr.
Sektörel Görünüm
Avrupa PO talep artýþý %3-4/yýl mertebesindedir.
Ancak bu oran Asya'da % 6-8 civarýnda olup, özellikle
Çin'de bu oran %10 mertebesindedir. Dünya propilen
oksit aþýrý kapasitesinin %10-15 civarýnda
gerçekleþmesi beklenirken, oyuncular PO talep artýþýný
karþýlayabilmek için en geç iki sene
içinde özellikle Asya'da dünya ölçeðinde
bir PO ünitesinin kurulmasý gerektiðini söylemektedirler.
Shell Çin'in Huizhou bölgesinde 250.000 ton/yýl
kapasiteli PO ünitesi kurmakta olup, bu üniteyi 2006
yýlýnda devreye almayý planlamaktadýr.
Bayer ise Çin'in Caojing bölgesinde 2008 yýlýnda
yeni bir PO ünitesi kurmayý planlamaktadýr.
|
